Trồng hoa trên sân thượng: soi sàn trước rồi hãy chọn cây

Sân thượng khác ban công và sân đất ở bốn thứ

Ban công có tường và mái của tầng trên che một phần, nên nắng vào theo giờ và gió bị chắn bớt. Sân đất thì mặt đất quanh chậu giữ ẩm và nhiệt nền thấp hơn. Sân thượng không có cả hai thứ đó: nó hở trời hoàn toàn, mặt sàn là bê tông hoặc gạch nung nóng suốt buổi trưa rồi nhả nhiệt tới chiều tối.

Gió là khác biệt kế tiếp. Càng lên cao gió càng mạnh và ít bị chắn, mà gió rút hơi nước khỏi lá suốt cả ngày, kể cả những giờ trời râm. Đây là lý do một chậu để sân thượng khô nhanh hơn cùng chậu đó để dưới sân, dù số giờ nắng bằng nhau.

Sau mỗi lần tưới, nước còn phải đi đâu đó. Sân thượng có lỗ thoát và độ dốc được tính từ lúc xây, và các hướng dẫn về sàn sân thượng đều nhấn chuyện sàn nên dốc về phía rãnh thoát. Đặt một dãy chậu chắn ngang đường dốc đó là bạn tự tạo vũng đọng.

Trọng lượng là ràng buộc thật trên cả ban công lẫn sân thượng, còn khả năng chịu tải phụ thuộc hồ sơ và hiện trạng từng công trình. Bốn điều kiện này cần được xem trước chuyện chọn loài.

Việc làm trước khi bê chậu đầu tiên lên

Kê chậu cao khỏi mặt sàn. Đây là việc đầu tiên khi trồng hoa trên sân thượng. Chân kê, gạch hoặc kệ thấp đều được, miễn đáy chậu không áp thẳng xuống nền. Việc này vừa cắt bớt nhiệt truyền từ sàn vào bầu, vừa cho nước thoát ra ngoài thay vì đọng dưới đáy.

Nhìn đường nước trước khi xếp chậu. Đổ một xô nước ra sàn rồi xem nó chảy về đâu, mất bao lâu để rút hết. Xếp chậu dọc theo đường đó chứ đừng cắt ngang, và giữ miệng lỗ thoát luôn trống, không đặt chậu hay kệ đè lên.

Không tự đắp luống trực tiếp lên sàn. Bồn trồng trên mái cần được thiết kế đồng bộ với chống thấm, lớp cản rễ, thoát nước và tải trọng. Nếu chưa có hệ đó, chậu rời dễ kiểm tra và di chuyển hơn khi cần vệ sinh hay sửa chống thấm.

Kiểm lớp chống thấm nếu sàn từng thấm. Đây là việc của nhà chứ không phải của cây, nhưng nên làm trước khi bày chậu, vì sửa chống thấm sau khi đã có vườn thì phải dỡ hết.

Có cần lót gì dưới chậu để khỏi hỏng sàn không?

Nên kê chậu cao khỏi mặt sàn bằng chân kê hoặc gạch, và giữ cho nước thoát được. Thứ làm hỏng sàn không phải bản thân cái chậu mà là ẩm đọng lâu ngày dưới đáy chậu và dưới lớp đất trải trực tiếp. Sàn từng bị thấm thì xử lý chống thấm trước rồi hãy bày cây.

Nhiệt nền và gió, hai thứ hại cây mà người mới ít tính

Nhiệt hắt từ nền là lý do cây trên sân thượng cần nước nhiều hơn cây dưới sân. Cách xử rẻ nhất là kê chậu và phủ mặt bầu bằng một lớp mỏng vỏ trấu, xơ dừa hoặc sỏi để chắn nắng chiếu thẳng vào đất. Cách thứ hai là gom chậu thành cụm thay vì rải đều, vì cụm chậu tự tạo bóng cho nhau và giữ vùng ẩm quanh gốc.

Gió thì xử bằng cách hạ trọng tâm: chọn chậu đáy rộng, tránh chậu cao thành hẹp và cố định giá kê chắc chắn. Không đặt chậu ở mép mái hay tựa lên lan can nơi chậu có thể rơi. Nếu dùng lưới chắn gió hoặc che nắng, kết cấu giữ lưới cũng phải chịu được gió giật.

Chỉ làm được một việc trong hôm nay thì hãy tạo bóng cho khoảng giữa trưa. Quãng 11 giờ tới 14 giờ là lúc bầu cạn nước nhanh nhất và cũng là lúc lá cháy mép, còn nắng sáng với nắng xế chiều thì cây hứng thoải mái. Cách che và nhịp tưới cho vùng nắng gắt nằm ở bài trồng cẩm tú cầu ở vùng nóng.

Cỡ chậu và tải trọng: chỗ cần thực tế, không cần đoán

Chậu lớn giữ ẩm lâu hơn, nên khi trồng hoa trên sân thượng bạn hãy lấy cỡ nhỉnh hơn mức định mua. Cỡ C9 mà vườn bán chạy nhất trụ tốt hơn cỡ C7 ở cùng chỗ đặt, vì bầu nhiều đất hơn nên dự trữ được nhiều nước hơn. Cách chọn cỡ theo từng kiểu chỗ đặt nằm ở bài chọn chậu và vị trí đặt cẩm tú cầu.

Đổi lại là trọng lượng, và đây là giới hạn vườn không thể tư vấn thay chuyên môn kết cấu. Hãy tính khối lượng của chậu sau khi tưới đẫm, giá kê, bể nước và người chăm cùng lúc. Vị trí chịu tải an toàn không thể suy chỉ từ việc nhìn thấy tường hay cột ở tầng dưới. Nếu định làm dàn lớn, xây bồn, đặt bể nước hoặc nhiều chậu nặng, hãy nhờ kỹ sư kết cấu kiểm tra hồ sơ và hiện trạng công trình.

Không có số lượng chậu nhựa nào mặc định an toàn cho mọi nhà. Một nhóm chậu nhỏ cũng có thể tạo tải tập trung nếu dồn trên cùng giá kê hoặc cùng một vùng sàn.

Bao nhiêu chậu thì gọi là nặng quá?

Không có mốc chung, vì nó phụ thuộc kết cấu, tuổi nhà, hiện trạng thấm nứt và cách phân bố tải. Khi chưa có hồ sơ chịu tải rõ ràng, đặc biệt nếu muốn làm bồn, bể nước hoặc dàn chậu lớn, hãy hỏi kỹ sư kết cấu. Vườn không tư vấn được phần này và cũng không nên tư vấn.

Cẩm tú cầu và ngọc thảo trên sân thượng, nói thật cả hai chiều

Cẩm tú cầu giống nhiệt đới của vườn chịu được nắng trực tiếp cả ngày, và điều kiện đi kèm là tưới đủ hai lần mỗi ngày. Trên sân thượng, vế điều kiện đó nặng hơn ở chỗ khác vì nhiệt nền và gió cộng lại, nên vườn khuyên đi kèm hai việc: che bớt nắng khoảng 11 giờ tới 14 giờ, và kê chậu lên khỏi mặt sàn. Làm đủ hai việc thì cây ra hoa dày, bỏ qua thì lá cháy mép trước khi bạn kịp nhận ra cây đang khát.

Ngọc thảo bầu nhỏ hơn nên cạn nước nhanh hơn ở cùng một chỗ. Nhóm này hợp vị trí có bóng vào buổi chiều, hoặc nép sau một hàng chậu cao hơn. Đặt ngọc thảo giữa sàn trống hứng nắng cả ngày là cách chăm mệt nhất mà kết quả kém nhất.

Chuyện chọn loài nào hợp với lượng nắng chỗ bạn đặt thì vườn đã viết riêng trong bài hoa nở quanh năm trồng chậu ngoài trời, gồm cả các loài vườn không trồng. Còn nếu chỗ của bạn là ban công chứ không phải sân thượng thì đọc bài cẩm tú cầu trồng ban công, vì ban công có tường chắn nên bài toán khác hẳn.

Sân thượng nắng cả ngày thì trồng hoa được không?

Được, nhưng phải giải bài toán nước trước. Nắng cả ngày là điều kiện tốt cho hoa, cây ra bông dày hơn hẳn chỗ thiếu sáng, với điều kiện bạn giữ được nhịp tưới và che bớt đoạn giữa trưa ở xứ nóng. Chỗ nắng gắt mà bạn hay đi vắng thì nên bắt đầu bằng vài chậu thôi, đừng bày kín sàn ngay đợt đầu.

Soi sàn xong rồi thì phần chăm cây nằm trong cẩm nang chăm cẩm tú cầu chậu.